Welkom, geinteresseerde Heidehipper

Dit weblog is bedoeld om het gezamenlijke vogelen wat te blijven stimuleren. Hiertoe wordt jaarlijks een ongedwongen excursieprogramma opgesteld.

vrijdag 20 november 2009

Diepholz en Rhedener Geestmoor (14-11-2009)

Na veel afmeldingen waren Gerrit Jan, Dirk-Jan, André en Pieter in de gelukkige omstandigheid om wel af te kunnen reizen richting het kraanvogelgebied nabij Diepholz (D). Na een vlotte reis begon het ten noorden van Diepholz met kleine groepjes foeragerende Kranen her en der in het gebied verspreid. Fototechnisch gezien namen de lichtomstandigheden wel iets af. Later in de middag hebben op de dam in het Rhedener Moor de slaaptrek van de Kranen afgewacht. Naast de invallende Kranen (ca. 10.000) kwamen hier minstens zoveel ganzen (hoofdakelijk Rietganzen) om te slapen. Ook bleek het veen een slaapplaats voor Blauwe Kiekendieven (7). André ontdekte verder nog een Klapekster ter plaatse. Het invallen van de Kranen was indrukwekkend, ook het constante massale geroep blijft indruk maken. Dat de lucht opentrok en de avondzon ging schijnen was een welkome meevaller. In de schemer brak er onder de vogels paniek uit en scheerden de Kranen massaal vlak over onze hoofden. Waren ze nerveus voor de trek verder naar het zuiden of was toch een scharrelende vos de oorzaak? Verder gezien: Wilde Zwaan (2), Goudplevier (70), Goudvink (1), Grote Zaagbek (3) en vele vink/groenling/veldleeuwerik/kievit/koperwiek/kramsvogel.
En de klapper van de dag was toch wel de Mac Tasty, al dan niet met milkshake.

Zie verder het videofilmpje en geniet van de foto's van GJ en DJ!



-Videofilmpje-






donderdag 29 oktober 2009

Vreugdenrijkerwaard op de kaart


Aanwezig is een nieuwe soort voor NL: Taigastrandloper.
Tevens is er een Gestreepte strandloper aanwezig.
(bron foto: dba)

zondag 6 september 2009

Steengroeve Winterswijk 5-sept-2009 'je bent nog snel maar ook eerder moe'












Onze score:
Pyriet-kristallen (goud) vinden was niet al te moeilijk.
Cees, Peter en uiteindelijk ook Pieter en André vonden, na enkele kuubs steen te hebben verplaatst, voetafdrukken van sauriers (uit het Trias tijdperk). Jeroen moet hiervoor nog een keer terug.
Toch kwam Bendiks met de meeste afdrukken thuis, maar dan uit een ietwat latere periode, zo'n 240 miljoen jaar later (digitale periode).
Van te voren niet gedacht maar je kan je prima een dag vermaken in de groeve. Wellicht een terugkerend jaarlijks uitje? Of eerst Makreelvissen op Noorzee?


Achtergronden
De steengroeve in Winterswijk, nabij de buurtschap Ratum, is een dagbouwmijn waar voornamelijk kalksteen gewonnen wordt. De groeve is sinds 1932 in gebruik en wordt tegenwoordig geëxploiteerd door de firma Ankerpoort. Van de drie groeves is nog een in gebruik. Dit is de laatste die hier nog kan worden geëxploiteerd. De kalksteen die gewonnen wordt, is afkomstig uit de Muschelkalk en is hier als dolomitische kalksteen ontwikkeld. De steen is vrij zacht. De kalksteen wordt vermalen en voornamelijk gebruikt in de wegenbouw.

Het gesteente dat hier voorkomt stamt uit het geologisch tijdvak Trias en is gevormd tussen circa 240 - 236 miljoen jaar geleden in een ondiepe zee (gelijkend op de Waddenzee). Door een plooiing in het aardoppervlak en doordat er haast verticale verschuivingen in het oppervlak plaats hebben gevonden, liggen de oudere afzettingen hier hoger dan elders. Het betreffende gebied is slechts 2800 meter lang, 200 meter breed en zo'n 40 meter dik en is bekend door de vondsten van fossielen. De vondsten variëren van schelpen zoals Myophora tot botresten van vier soorten Nothosaurus (N. juvenilis Edinger, 1921; N. marchicus Koken, 1893; N. winkelhorsti Klein & Albers, 2009; N. winterswijkensis Albers and Rieppel, 2003 [1][2]. Daarnaast komen verscheidene mineralen, zoals marcasiet, galeniet, calciet en het Winterswijks 'goud' pyriet voor.

Door het zeer rustige sedimentatiemilieu zijn diverse verschijnselen bewaard gebleven. Bekend zijn onder andere golfribbels, krimpscheuren en regendruppelputjes. Daarnaast zijn ichnofossielen van wormachtige dieren bekend en pootafdrukken van sauriërs.

In de toplagen bovenop de kalksteen en dicht tegen het maaiveld zijn plaatselijk fraaie opdooiverschijnselen (cryoturbatie) waarschijnlijk daterend uit de laatste ijstijd, het Weichselien, te zien.

woensdag 13 mei 2009

Reis naar Mali en Guinée (door Geert Jan)

14 april – 2 mei 2009

Deze reis ondernam ik voor een project ter bescherming van de rivier de Niger. Mijn taak bestond primair uit het ontwikkelen van een monitoringsysteem waarmee de ecologische en sociaal-economische effecten van de projectactiviteiten gemeten kunnen worden. Hiertoe heb ik in Mali een zestal dorpen aangedaan in het zuidelijk deel van dit enorme land en een drietal dorpen in Guinée. De afstanden tussen die dorpen waren enorm waardoor ik het grootste deel van de reis onderweg was en leefde vanuit mijn koffer.

De rivier de Niger, één van de langste rivieren ter werd, ontspringt in het grensgebied van Guinée met Sierra Leone in een gebergte. Het is niet toegestaan om de bron te bezoeken. De lokale gemeenschap schermt deze vanuit hun geloof en traditie af. Je zult daarom niet snel een programma over ‘de bron van de Niger’ op National Geographic of Discovery gaan zien. Er zijn verhalen dat mensen die het toch probeerden gedood zijn. Ik ben er in ieder geval heel dicht bij geweest. Een van de dorpen waar ons project zich op richt is Koubakoro en de beschermers van de bron wonen daar. De rivier is in dit gebied niet groter dan de rivier de Geul. Het is haast ongelooflijk dat zo’n ‘geultje’ stroomafwaarts verwordt tot zo’n imposante rivier.

Tijdens de lange reis door twee landen veel degradatie van de natuur gezien, met name door houtkap door lokale bevolking, maar ook door goudwinning, kleine steenfabriekjes, intensieve visteelt en door een intensieve jacht. Guinée is onrustig en heeft geen echt stabiele overheid. Hierdoor staat de bescherming van bijvoorbeeld de nationale parken onder druk. Wanneer je met de oude mensen praat dan hoor je verhalen van een sterk gereduceerde biodiversiteit in een mensenleven. Die processen van verlies aan biodiversiteit, verzanding van de rivier de Niger door de erosie van haar oever, verdroging en vervuiling gaan steevast door. Ons project probeert daar verandering in aan te brengen door de ontwikkeling van comités in kerndorpen. Deze comités ondernemen activiteiten als het voorlichten van de lokale bevolking, het initiëren van kwekerijen, het herbebossen van rivierbeddingen en aanliggende percelen en het ontwikkelen van inkomstengenerende, alternatieve, activiteiten. De hoop is dat door zo’n ‘bottom-up’ benadering de duurzaamheid van de processen gestimuleerd wordt omdat de bevolking het project vooral zelf ontwikkeld en draagt.

Ik heb geen tijd gehad om een park te bezoeken of om echt lang vogels te kijken, maar daar stond tegenover dat ik door het vele reizen een scala aan biotopen heb gezien en daarmee ook een rijk scala aan vogels. Qua dieren viel het niet mee, ik moest het doen met een aantal wegspurtende grondeekhoorns. De biotopen in Mali waren steppe, savanne, stad en dorp en rivier. In Guinée dezelde biotopen maar aangevuld met tropisch bos (gebergte) en boomsavanne. Voor de geografisch geïnteresseerden: in Mali vanuit Bamako naar Sélingué en vandaar uit naar Bougouni, Loulouni, Sikasso en San. Vanuit San naar Sansanding en toen terug naar Bamako via Ségou. Toen vanuit Bamako naar de grens bij Banakoro. In Guinée naar Kankan en daarvandaan naar Kissidougou, Koubakoro en Faranah. Vanuit Faranah weer retour naar Kankan en toen terug naar Bamako voor mijn terugreis naar Nederland.

Voor een natuurliefhebber een prachtige ervaring al waren de omstandigheden in met name Guinée basaal qua hygiëne en overnachtingen. C’est l’Afrique. Maar nu eindelijk naar de vogels. Wat heb ik gezien? In Mali, waar ik meer dagen verbleef, een totaal van 66 soorten en in Guinée een totaal van 38 soorten. Van de ‘gewonere’ soorten noem ik de engelse en latijnse namen zoals vermeld in het prachtige boek ‘Birds of Western Africa’ van Nik Borrow en Ron Demey (ISBN 978-0-7136-6692-2). Wat een zegen dat dit boek er is en je niet meer hoeft te wanhopen met het oude Collins boek waar veel soorten gewoon niet met plaat zijn opgenomen. Voor de nieuwe soorten gebruik ik de Nederlandse namen zoals die staan in Tirion’s Complete Checklist ‘Vogels van de Wereld’, ISBN 9052102430. Algemene soorten als koereiger, ‘common garden bulbul’ en zwarte wouw laat ik buiten beschouwing. De mooiste waarnemingen in Mali waren: grijze wouwen bij Sélingué, ‘western grey plaintain eaters’, mangrovereigers, ‘yellow-breasted apalis’, sprinkhaanbuizerden (algemeen), hamerkop, halsbandparkieten, ‘mosque swallow’, ‘northern carmine bee-eaters (ook in Guinée), krokodillenwachters (dus niet Nijlgebonden als ik aannam!), zelfs een onverwachte steenloper, reuzenijsvogel, twee soorten toktoks (‘hornbills’), ‘yellow-billed shrike’, een vorkstaartplevier, een onverwachte ‘yellow-billed oxpecker’(dus minder Oost- en Zuidafrikaans als ik dacht), ‘grey-rumped swallows’, piapiacs, ‘beautiful and copper sunbirds’, ‘yellow white-eye’ (één van mijn favoriete families) en als nieuwe soorten:

1. Groene langstaartglansspreeuwen – ‘Long-tailed glossy starling’
2. Schubkoplawaaimaker – ‘White-crowned robin chat’
3. Zwartbaardvogel – ‘Bearded barbet’
4. Jacobijnkoekoek – ‘Jacobin cuckoo’
5. Roodkeelzwaluw – ‘Red-chested swallow’
6. Bonte Boertje – ‘Senegal parrot’
7. Goudkapfiskaal – ‘Yellow-crowned gonolek’ – Cees, ook op postzegel!
8. Dwergmaskwever- ‘Little weaver’

In Guinée heb ik ‘blackheaded heron’,’shikra’, ‘black-rumped waxbill’, ‘palm nut vulture’, ‘red-necked buzzard’, ‘brown-backed woodpecker’, ‘black-crowned tchagra’, grauwe vliegenvanger, grijze torenvalk gezien en een leuk onderonsje met een paartje ‘tropical boubous’. Ik deed een poging hun mooie diepe, zo bekende, klanken te imiteren en dit leidde tot een aardig miniconcert waarbij ik zeker niet doorging naar de volgende ronde. De nieuwe (leven)soorten waren:

9. Violette toerako – ‘Violet turaco’ (no comment!)
10. Fanteekamzwaluw – ‘Fanti sawwing’
11. Gambiapoederdonsklauwier – ‘Northern puffback’
12. Senegalese Drongovliegenvanger – ‘Northern black flycatcher’
13. Witwangastrild – ‘Grey-headed oliveback’ (zie voor foto’s van deze soort: http://www.birdquest.net/afbid/birdspecies.php?func=thumbview&af_bf_id=108&af_bs_id=2301)

De laatste soort was voor mij toch de topper. Het komt sporadisch voor dat ik de kans krijg om een nieuwe soort in Afrika te zien die zo klein en mooi is. Niet dat ik al veel van die soorten heb, maar mijn ervaring is dat ze gewoon moeilijk te vinden zijn.

Thuisgekomen met mooie ervaringen, nog mooiere foto’s (had voor het eerst mijn nieuwe camera mee), prachtige vogels, en natuurlijk de onvermijdelijke maagproblemen. Maar, ‘what the heck, it’s worth it.’ Wel uitstekend om weer thuis te zijn overigens.

Foto: Sporenkievit over Niger, Mali apr 09. GJ Prins

zat. ochtend 24 april 2009 Kamperhoek (Cees en Pieter

Een goede trekteldag geweest. De dag ervoor kwam er zelfs een Steppenkiekendief voorbij. De krentjes uit onderstaande pap even vet weergegeven. Omdat we 12.00 uur stopten hebben we de rode wouw helaas niet zelf gezien. De lijst blijft motiveren... (ook goed om je jaarlijst op tijd bij te spijkeren)

Fuut 1 r.Z Watersnip 1 Boerenzwaluw 237 + 13 r.Z
Blauwe Reiger 14 + 1 r.Z Grutto 2 Huiszwaluw 7
Purperreiger 1 Regenwulp 55 Duinpieper 1
Brandgans 6 Wulp 5 Boompieper 374
Nijlgans 2 Tureluur 3 Graspieper 13386
Krakeend 3 Groenpootruiter 4 + 1 r.Z gele kwikstaart spec. 177 + 1 r.Z
Grote Zaagbek 1 Witgat 16 Gele Kwikstaart 42
Zwarte Wouw 1 Bosruiter 5 Engelse Kwikstaart 2
Rode Wouw 2 Zwartkopmeeuw 8 Noordse Kwikstaart 2
Bruine Kiekendief 2 Dwergmeeuw 58 Grote Gele Kwikstaart 1
Blauwe Kiekendief 1 Kokmeeuw 121 + 8 r.Z witte kwikstaart spec. 9
Grauwe Kiekendief 2 + 1 r.Z Stormmeeuw 5 Witte Kwikstaart 3
Sperwer 16 + 2 r.Z Kleine Mantelmeeuw 4 Paapje 1
Buizerd 11 + 3 r.Z Zilvermeeuw 5 Zwarte Mees 1
Visarend 1 Grote Mantelmeeuw 9 Kauw 16
Torenvalk 7 Visdief 100 + 7 r.Z Roek 4
Smelleken 6 + 1 r.Z Zwarte Stern 2 Zwarte Kraai 40 + 2 r.Z
Boomvalk 2 Holenduif 1 + 2 r.Z Spreeuw 14
Kraanvogel 1 Houtduif 67 Vink 8
Scholekster 15 Turkse Tortel 3 Putter 1
Kleine Plevier 1 Zomertortel 1 Sijs 18
Goudplevier 1 Koekoek 1 Kneu 22
Kievit 6 + 3 r.Z Gierzwaluw 149 + 1 r.Z Appelvink 6
Kemphaan 9 Oeverzwaluw 29 + 5 r.Z Rietgors 5
Totaal: 15194 exemplaren, 72 soorten, 8:45 uren

woensdag 1 april 2009

Reisverslag Ethiopie (door: Geert Jan)

Bezoek aan Entoto, een berg gelegen naast Addis Abeba, de hoofdstad van Ethiopië.

Van zondag 22 maart tot en met 28 maart ben ik voor Royal Haskoning in Ethiopië geweest om een workshop te faciliteren over klimaatverandering. Dit voor een Wereldbank-project. Mijn vlucht terug naar Nederland was in de nacht van zaterdag op zondag waardoor ik wat ruimte had om de natuur in te trekken.

Zaterdag 28 maart 2009 ben ik ’s ochtends om 6 uur met een Ethiopische gids naar de Entoto hoogvlakte gereden. We reden door een ontwakende stad. Er waren al veel mensen op de been, vooral orthodoxe christenen die het feest van Gabriël gingen vieren. Ook wandelden groepen vrouwen de berg op om hout te gaan sprokkelen in de uitgestrekte Eucalypthusbossen in dit gebied. De eerste verkopers openden hun stalletjes.

Via een smal wegje reden we in een oud autootje de berg op. Bovenop de berg is een soort plateau met bos, wat kleine dorpjes en landbouwgrond. Het was het einde van de droge tijd en dat was goed zichtbaar, de aarde was kurkdroog. De eerste vogels die ik zag zaten in begroeiing en bij een hooiberg aan de rand van een dorpje en waren ondermeer een aantal Tanzaniaanse spekvreters, Cercomela sordida, een vreemde naam voor een mooi tapuitachtig dier; gespikkelde duiven (Columba guinea), rouwtortels (Streptopelia lugens), een aantal Tacazzehoningzuigers (Nectarinia tacazze), een gekraagde klauwier (Lanius collaris), grijskopmussen (Passer griseus), Rüppels kanaries (Serinus tristiatus) en gestreepte kanaries (S. striolatus).

Na deze eerste vogels gingen we een stuk Eucalypthusbos in. Dit is een exotische genera die uit Australië afkomstig is. Het bos was opvallend arm aan vogels. Toch had ik hier de mooiste ervaring van de ochtend. Twee dikbekraven (Corvus crassirostris) vlogen op uit een boom, waarschijnlijk hadden ze er een nest, en vlogen al roepend vrij laag over. Ik probeerde hun geluid te imiteren wat ze nog nieuwsgierig maakte (zie foto). Prachtige dieren en een mooi geluid (van de vogels wel te verstaan). Toen we het bos uitliepen vlogen er bij een klein orthodox kerkje een aantal witkraagduiven (Columba albitorques), heel mooie dieren en een nieuwe levensoort voor ondergetekende.

Na deze ervaring gingen we een akkergebied in. Hier zaten een aantal lelibissen (Bostrychia carunculata), zie foto, ook een endeem voor Ethiopië. Overigens is het aantal endemen in Ethiopië gedaald nu Eritrea onafhankelijk is geworden. Deze akker was rijk aan leeuweriken en piepers, waaronder de mooie roodkapleeuwerik (Calandra cinerea). Daarnaast zaten er vijf acacialijsters (Turdus litsitsirupa) en een Kaapse roek (Corvus capensis). Aan de rand van de akkers, bij een dorpje, zong de zwartkopkanarie (Serinus nigriceps), wederom een endeem. Op een electriciteitspaal zat een jakhalsbuizerd (Buteo rufofuscus). Toen we de akkers over waren gelopen kwamen we in een ander stuk bos, wederom Eucalypthus, maar toch wat meer gevarieerd dan het eerste stuk bos. Hier liepen we langs een bedding van een droog bergbeekje en vlogen er een aantal kuiffrankolijnen (Francolinus sephaena) op. Ze vlogen met veel kabaal op en landden een stuk verder. We hebben ze weer proberen op te zoeken, wat niet makkelijk was in dit terrein, maar we hoorden ze wel maar zagen ze niet meer. De ondergroei was te dicht en ze lieten zich jammergenoeg niet meer zien.

Ik was een aantal jaren geleden al eens naar Entoto toegeweest, op doorreis van Sudan naar Nederland en had een aantal soorten toen al gezien. Toch leverde deze ochtendtrip me drie ‘lifers’ op, namelijk de dikbekraaf, Tanzaniaanse spekvreter en witkraagduif. Belangrijker dan dit was de rijke ervaring van een lange ochtend in een prachtige natuur.




Vriendelijke groet,
Geert Jan

woensdag 24 december 2008

donderdag 27 november 2008

Winter big day 2009 weer groot succes!

De start van deze winter big day van 3 januari 2009 was zoals voorgaande jaren in Dronten, met als gebied zuidelijk en oostelijk Flevoland. Het was een winterse, koude dag met veel bevroren water. Bij de Knardijk was het bijzonder druk met schaatsvolk. Watervogels concentreerden zich bij wakken en onbevroren kwelsloten. De grote wateren als ketelmeer en IJsselmeer waren nog steeds grotendeels ijsvrij.

Jeroen was te ziek en daardoor moesten Simon en Hans samen de klus klaren. Annelies had problemen met de oppas zodat er dit jaar geen damesteam gevormd kon worden. Het resulteerde in de volgende teams:
- Simon en Hans,
- Dirk-Jan, Bendiks en Judith,
- Peter en André,
- Cees en Pieter.

Onder het motto “meedoen is belangrijker dan winnen” gingen de vier teams er vanaf 8.30 uur erg fanatiek tegen aan om de meeste soorten te scoren.
Er zijn door de teams verschillende strategieën toegepast. Zo hebben Peter en André voor een half uur de schaatsen onder gebonden. Heeft dit inderdaad extra soorten opgeleverd of deed deze actie hen op deze koude dag de das om?
De fotoboys lieten zich afleiden door kruiend ijs dat ze digitaal wilden vastleggen. Judith kon ze hiervan niet weerhouden. Misschien konden ze het goed maken door aan het einde van de dag de bossoorten te gaan doen.
Simon en Hans werden gevreesd voor hun sterke vogelkennis en scherpte, dat altijd garant staat voor een lange scorelijst.
Cees en Pieter hadden voor deze dag het uitgangspunt: 'sober en doelmatig'. Wellicht met de minst gereden kilometers kwamen ze ruim vóór vijf uur als eerste terug met het gevoel ouderwets lekker gevogeld te hebben.

Na veel getel, gehertel, ongeloof, verwarring, gecheck en gedubbelcheck kwam het uiteindelijk tot de volgende eindstand:
Dirk-Jan, Bendiks en Judith: 81
Peter en André: 85
Simon en Hans: 87
Cees en Pieter: 88

In totaal zijn er gezamenlijk circa 102 verschillende vogelsoorten gezien.
Als leukere soorten zijn te melden: Zeearend (OVP + IJsselmonding), Ruigpootbuizerd, Kleine rietgans, Topper, Bokje, Houtsnip, Bonte kraai, Kruisbek, Frater, Pestvogel en Tjiftjaf. Opvallend áfwezige: Slechtvalk.

Na een dag hard werken hebben we gezellig en lekker gegeten. De afhaalchinees stelde ons ook dit jaar niet teleur.
Tijdens het uitbuiken nam Dirk-Jan ons mee op een visuele reis naar verre oorden te weten twee uitersten: het dierenrijke Krugerpark in zuidelijk Afrika en het land van de duizend meren, Finland. Wat een natuur daar! En hoe vastgelegd!
Dat Nederland ook mooi kan zijn liet Bendiks ons zien met zijn platen van Veluwe en rivierengebied.

Al met al een intensieve maar ontspannende dag en zoals voorgaande keren voor herhaling vatbaar.
Mensen bedankt!